Istočni dijelovi Republike Srpske postali su glavno središte interesovanja velikih međunarodnih rudarskih kompanija.
Zbog globalne potražnje za strateškim sirovinama i materijalima koji su ključni za energetsku tranziciju, strani investitori ubrzano ulažu u geološka ispitivanja ležišta plemenitih i obojenih metala na ovim prostorima.
Kanadski kapital u Srebrenici i Rogatici
Jedan od najznačajnijih istraživačkih lokaliteta je područje Srebrenice, koje važi za jednu od najperspektivnijih rudarskih zona u regionu.
Na ovom prostoru posluje kanadska kompanija “Drina resursi”, koja ima dozvole za geološka istraživanja na oko 168 kvadratnih kilometara šireg područja ove opštine. Njihova ispitivanja obuhvataju lokalitete Čumavići i Brežani, gdje je potvrđeno prisustvo olova, cinka, srebra, zlata i antimona, piše Glas Srpske.
Direktor ove kompanije Aleksandar Mišković istakao je da su istraživanja započeta 2020. godine uz sve neophodne dozvole nadležnih institucija, dok je kompanija odustala od istraživanja na lokalitetu Čauš u opštini Bratunac.
U Čumavićima i Brežanima otkrivena su nalazišta traženih ruda koja opravdavaju razmatranje potencijalnog rudarenja.
Prema njegovim riječima, istraživanja će trajati još oko pet godina, a cilj je da se što prije stvore uslovi za otvaranje rudnika i eksploataciju, što bi donijelo razvoj i zapošljavanje lokalnog stanovništva.
Mišković je naglasio da projekat nije usmjeren na istraživanje litijuma, već na druge polimetalne rude, te da se svi radovi sprovode uz upotrebu savremene opreme i poštovanje ekoloških propisa.
Interesovanje za ovaj dio Srpske pokazala je i kanadska kompanija “Tera Balkanika Resursi” (Terra Balkanika Resources), listirana na berzama u Kanadi, Njemačkoj i SAD, u okviru koje posluje i pomenuta firma “Drina resursi”.
Ona je početkom godine saopštila da je na lokalitetu Brežani, u opštini Rogatica, otkriven sloj stijene koji sadrži zlato i srebro, sa sadržajem od 0,43 grama zlata po toni stijene. Ovaj lokalitet nalazi se oko 8,4 kilometra južno od rudnika Sase kod Srebrenice.
Stav lokalne vlasti i pitanje rudarstva
Načelnik opštine Srebrenica Miloš Vučić navodi da se radi o značajnom projektu, ali napominje da su u pitanju preliminarna istraživanja koja bi mogla potrajati pet do deset godina prije eventualnog početka eksploatacije.
– Dali smo saglasnost za istraživanja. Ukoliko ona pokažu ekonomsku isplativost, insistiraćemo na poštovanju svih rudarskih standarda.
Naravno, tražićemo da se o svemu izjasni i struka, a nije isključeno da se provede i referendum na kojem bi se građani izjasnili da li podržavaju ovaj rudarski projekat. Investicije su neophodne, ali mora se voditi računa i o ekologiji.
Ono što je problematično jeste da su rudne naknade trenutno najniže u Evropi, što bi trebalo hitno promijeniti – poručio je Vučić, prenosi Glas Srpske.
On objašnjava da su ovi prostori još od rimskog doba bili poznati po rudnim bogatstvima koja su ostala “zarobljena” u geološkim formacijama, a danas su ponovo u fokusu zbog antimona, plemenitih metala i rastuće globalne borbe za strateške resurse.
Gdje se sve krije zlato u Republici Srpskoj?
Prema podacima i studijama Republičkog zavoda za geološka istraživanja iz Zvornika, prisustvo zlata je, pored Srebrenice, potvrđeno na više lokacija u Republici Srpskoj.
Zo uključuje Mrkonjić Grad, opštinu Jezero (lokaliteti Bulina Glava i Blagaj kod Novog Grada), kao i područje Slatine kod Foče. U pojedinim uzorcima sa područja Srebrenice zabilježeni su sadržaji zlata od oko 0,1 do 13,35 grama po toni.
Ipak, najviše pažnje privuklo je područje opštine Jezero, gdje su istraživanja pokazala povišene koncentracije zlata u stijenama. Do ovih podataka došla je kompanija “Likos Balkan metals” (Lykos Balkan Metals), koja je otkrila visoke koncentracije plemenitih metala na tri lokacije. Međutim, čitav projekat je zaustavljen zbog protivljenja ekoloških organizacija i udruženja za zaštitu životne sredine.
Novi milioni za Foču i potencijal Majevice
Posebnu pažnju u posljednje vrijeme privlači i područje Foče. Kanadska rudarska kompanija “Levijatan metals korporejšn” (Leviathan Metals Corporation) najavila je novu investicionu fazu usmjerenu na istraživanje mineralnih resursa u više zemalja, uključujući BiH, odnosno Republiku Srpsku, Bocvanu i Australiju.
Kompanija je postigla dogovor sa investicionom kućom “Bikon sekjuritis limited” (Beacon Securities Limited), koja će biti jedini agent privatnog plasmana do 15,6 miliona akcija. Plan uključuje prikupljanje do 10 miliona kanadskih dolara, odnosno oko 6,2 miliona evra, koji će biti usmjereni na nastavak geoloških istraživanja, bušenja i razvoj rudarskih projekata.
Pored Foče i Srebrenice, raste interes stranih kompanija i za prostore oko Bratunca, Milića i Zvornika. Posebno se izdvaja i Majevica u opštini Lopare, koja je u fokusu zbog nalazišta litijuma i pratećih minerala. Prema preliminarnim procjenama, na ovom lokalitetu nalazi se:
- 1,5 miliona tona litijum-karbonata
- 14 miliona tona borne kiseline
- 35 miliona tona kalijuma
- Oko 94 miliona tona magnezijum-sulfata
Ukupna vrijednost ovih sirovina u pojedinim procjenama mjeri se u više milijardi evra, a zahtjev za koncesiju prije nekoliko godina podnijela je švajcarska kompanija “Arkore AG” (ArCORE AG). Iako pojedini investitori spominju mogućnost početka eksploatacije krajem 2026. godine, zvanično takav scenario još nije potvrđen.
Registrovane i povišene koncentracije uranijuma
Prema podacima Republičkog zavoda za geološka istraživanja, na teritoriji Republike Srpske registrovane su i povišene koncentracije uranijuma.
Kao najznačajnija zona izdvaja se masiv Motajice, a zatim područje Kozluka kod Zvornika, širi prostor Prijedora i Ljubije, kao i pojedine zone u Podrinju, uključujući Bratunac, Miliće, Novu Kasabu i Drinjaču. Na Motajici su identifikovani određeni lokaliteti, ali iako na njima nisu potvrđena ekonomski isplativa ležišta, ovo područje se i dalje smatra perspektivnim za dodatna istraživanja.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.