Protiv Fonda zdravstvenog osiguranja Republike Srpske trenutno se vodi oko 300 sudskih sporova zbog odbijenih zahtjeva za refundaciju troškova neinvazivnog prenatalnog testiranja (NIPT). U većini slučajeva, trudnice uspijevaju da dobiju ovu pravnu bitku pred pravosudnim institucijama.
Ovaj masovni odliv predmeta pred sudove uslijedio je nakon što je Fond izmijenio Program za NIPT i pooštrio proceduralne uslove. Zbog toga su brojne buduće majke odbijene isključivo iz razloga što su preporuku dobile od bolničkih, a ne od svojih izabranih ginekologa u domovima zdravlja.
Fond: Ključni preduslov je preporuka izabranog ginekologa
Iz Fonda zdravstvenog osiguranja RS ističu da je od novembra prošle godine, kada je uveden model refundacije troškova NIPT testiranja, ovo pravo ostvarilo više od 1.400 trudnica, za šta je izdvojeno oko 1,5 miliona maraka.
Oni navode da su uslovi precizno definisani i da preporuku mora izdati ginekolog kod kojeg je trudnica registrovana na primarnom nivou zdravstvene zaštite, a koji ima ugovor sa Fondom.
– Upravo je nepostojanje prijedloga nadležnog ginekologa najčešći razlog zbog kojeg u pojedinim slučajevima nije bilo moguće odobriti refundaciju troškova NIPT testa – naveli su iz Fonda, prenosi Glas Srpske.
U Fondu dodaju da sudska praksa u ovim predmetima još uvijek nije u potpunosti ujednačena.
– Postoje presude u kojima su tužbeni zahtjevi odbijeni jer su sudovi smatrali da se pravo na refundaciju može ostvariti isključivo pod uslovima propisanim zakonom i programom, ali i presude u kojima su tužbe trudnica uvažene pozivanjem na ustavno pravo na zdravstvenu zaštitu.
Zbog toga još ne postoji jedinstven stav sudova po ovom pitanju – istakli su iz Fonda, podsjećajući da trudnice imaju pravo na refundaciju do 90 odsto troškova, odnosno najviše 1.100 KM.
Advokat Rakić: Sudovi pretežno presuđuju u korist trudnica
Poznati banjalučki advokat Branislav Rakić ističe da je pitanje refundacije troškova prenatalnog testiranja već duže vrijeme predmet različitih tumačenja, ali da je većina presuda ipak donesena u korist budućih majki.
– Kada se sagleda cjelokupna sudska praksa, vidljivo je da većina sudova usvaja tužbene zahtjeve trudnica i priznaje njihovo pravo na refundaciju troškova prenatalnog testiranja.
Takav stav proističe iz ranije zauzetih pravnih shvatanja Vrhovnog suda RS, prema kojima trudnice predstavljaju posebno zaštićenu kategoriju stanovništva čija se prava moraju posmatrati kroz prizmu ustavnih garancija prava na zdravstvenu zaštitu i zaštitu materinstva – rekao je Rakić.
Prema njegovim riječima, suština problema leži u načinu na koji se pravo ostvaruje kroz podzakonske akte.
– Podzakonski akti mogu urediti proceduru, ali ne mogu ograničavati prava koja su već priznata zakonom. Zbog toga smatram da pojedine odredbe postojećeg programa u praksi dovode do dodatnih uslova koji nisu predviđeni zakonom, što je pravno sporno. Iako postoje pojedinačne presude u korist Fonda, one ne mijenjaju opšti pravac sudske prakse, koja je pretežno na strani trudnica – naveo je Rakić.
Udruženje “Moje dijete”: Proceduru pod hitno pojednostaviti
Na komplikovane procedure i probleme sa kojima se trudnice susreću ukazuje i predsjednica Udruženja građana “Moje dijete” Jelena Bjelica.
– Žene nam se najčešće javljaju nakon što dobiju odbijenicu, jer su preporuku za NIPT test dobile od ginekologa iz bolnice, a ne od svog izabranog ginekologa u domu zdravlja.
Riječ je o ljekarima koji takođe imaju ugovor sa Fondom, zbog čega mnogim trudnicama nije jasno zašto se takve preporuke ne priznaju – rekla je Bjelica.
Ona dodaje da se trudnice žale i na to da im izabrani ginekolozi nekada ne žele izdati preporuke jer ne ispunjavaju starosne ili druge kriterijume iz programa.
– Zbog toga se mnoge odlučuju na sudske postupke, a veliki broj njih na kraju dobije spor i ostvari pravo na refundaciju. Smatram da bi bilo svrsishodnije da se procedura pojednostavi i da se uvaži preporuka ginekologa iz bolnica koje imaju ugovor sa Fondom, jer bi se na taj način izbjegli brojni sudski postupci i dodatni troškovi – istakla je Bjelica.
Ko ima pravo na refundaciju?
U Fondu podsjećaju da pravo na povrat novca imaju trudnice koje ispunjavaju propisane medicinske indikacije. To su trudnice starije od 35 godina, kao i mlađe u slučajevima:
- povećanog rizika od hromozomskih abnormalnosti,
- sumnje na fetalne anomalije,
- prethodnih rizičnih trudnoća,
- drugih medicinski opravdanih razloga.
Da bi ostvarile pravo na refundaciju, trudnice su dužne da uz zahtjev dostave propisanu dokumentaciju – preporuku nadležnog ginekologa, dokaz o obavljenom testiranju i izvršenom plaćanju, dok sam NIPT test mogu uraditi u bilo kojoj zdravstvenoj ustanovi.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.