Najava masovnog testiranja učenika drugog i trećeg razreda srednjih škola u Republici Srpskoj na prisustvo psihoaktivnih supstanci, koja je krajem prošle godine podigla veliku prašinu u javnosti, ostala je samo na nivou neostvarenog obećanja.
Iako je projekat predstavljen kao krupna nacionalna strategija u borbi protiv zavisnosti, nadležno ministarstvo uopšte nema u planu njegovu realizaciju, niti je o tome zvanično raspravljalo.
Izostanak inicijative i jasan odgovor resornog ministarstva
Pred kraj tekuće školske godine i u jeku priprema za narednu, portal Mondo uputio je zvanični upit Ministarstvu prosvjete i kulture Republike Srpske s ciljem da provjeri u kojoj je fazi priprema ovog složenog procesa. Iz ovog resora stigao je kratak i direktan odgovor koji u potpunosti demantuje ranije najave o skorom početku testiranja.
– Ministarstvo prosvjete i kulture Republike Srpske nije razmatralo mogućnost testiranja učenika na narkotike, niti smo zaprimili takvu inicijativu – navodi se u zvaničnom odgovoru Ministarstva.
Ovakav ishod direktno je suprotan onome što je krajem 2025. godine, tokom simpozijuma o bolestima zavisnosti, javno iznio predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske Nenad Stevandić.
On je tada najavio da Srpska u 2026. godini planira realizaciju projekta kojim bi se, uz saglasnost roditelja, vršilo testiranje učenika. Prema tadašnjem planu, u proces je trebalo da budu uključena tri resora: ministarstvo zdravlja, prosvjete i unutrašnjih poslova, a dobijeni rezultati pomogli bi nadležnima da mapiraju škole i regije u kojima je najizraženiji problem sa trgovinom narkoticima, piše Mondo.
Stvarni podaci sa terena i podrška udruženja
Da je problem i te kako prisutan među školskom populacijom, potvrdili su ranije i u Udruženju građana “Viktorija”.
Oni su podsjetili na svoje istraživanje iz 2020. godine, kada su tragovi psihoaktivnih supstanci pronađeni u čak 11 od 24 testirane škole.
Iz ovog udruženja su u trenutku najave podržali ideju dobrovoljnog testiranja, ocjenjujući je kao efikasnu mjeru za rano otkrivanje konzumenata i smanjenje vršnjačkog pritiska među mladima.
Struka upozoravala na populizam i pravne prepreke
Iako se prosvjetna i stručna javnost slaže da je prevencija neophodna, izostanak konkretnih koraka poklopio se sa ranijim upozorenjima dijela javnosti, roditelja i prosvjetnih radnika. Oni su od samog početka ukazivali na to da se temi pristupilo populistički, a ne kroz sistemsku i promišljenu strategiju.
Sociolozi i psiholozi su odmah nakon najave upozorili da se ovako ozbiljne odluke ne smiju donositi “preko koljena” i isključivo u političkim krugovima. Njihov stav je bio da masovno testiranje bez jasnih indikacija nosi rizik od narušavanja povjerenja na relaciji djeca–roditelji–škola.
Dodatno, predstavnici srednjih škola su tada decidno naglasili da bi svaka akcija ovog tipa morala prethodno da dobije stroge zakonske okvire i pravilnike, kako bi se u potpunosti zaštitila lična prava i osjetljivi podaci maloljetnih učenika.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.