U Ukrajini se danas obilježava 37 godina od najveće civilne nuklearne katastrofe u Černobilju, udaljenom oko 100 kilometara od Kijeva.
Zbog greške u rukovanju i nedostataka u bezbjednosnom sistemu, reaktor broj četiri nuklearne elektrane u Černobilju eksplodirao je 26. aprila 1986. godine.
Nakon eksplozije izbili su požari, a nuklearno gorivo gorjelo je duže od deset dana, te oslobodilo radioaktivnost jednaku eksploziji najmanje 200 bombi bačenih na Hirošimu.
Černobilska katastrofa je jedna od dvije najteže nuklearne nesreće na svijetu, prema Međunarodnoj skali nuklearnih događaja. Druga katastrofa je bila ona u Fukušimi u Japanu 2011. godine.
Nesreća se dogodila tokom bezbjednosnog testa na parnoj turbini četvrtog nuklearnog reaktora. Tokom planiranog smanjenja snage reaktora u pripremi za testiranje, izlazna snaga je neočekivano pala na nulu. Operateri nisu uspjeli da je vrate na nivo snage koje je naveden u programu testiranja, što je reaktor dovelo u nestabilno stanje.
Ovaj rizik nije bio evidentan u uputstvu za upotrebu, pa su operateri nastavili sa testiranjem, nesvjesni opasnosti koja prijeti. Po završetku testa, pokrenuli su gašenje reaktora. Međutim, umjesto gašenja, počela je nekontrolisana nuklearna lančana reakcija, koja je oslobodila velike količine energije.
Jezgro se istopilo, pa su uslijedile eksplozije koje su pokidale jezgro i uništile zgradu u kojoj se ono nalazilo. Požar je divljao, a u vazduh je ispuštana znatna radioaktivna kontaminacija tokom devet dana, koja se potom širila po drugim dijelovima SSSRa i zapadnoj Evropi.
Zbog širenja radijacije, 36 sati nakon eksplozije stvorena je zona isključenja u radijusu od 10 kilometara.
Oko 49.000 stanovnika je evakuisano iz tog područja, najviše iz Pripjata. Zona isključenja je kasnije povećana na radijus od oko 30 kilometara, pa je evakuisano još 68.000 ljudi.
Između 1986. i 2000. godine evakuisano je približno 350.000.
Postoje dvije verzije o uzrocima katastrofe. Prema prvoj, koja je objavljena u avgustu 1986. godine, do stravične nesreće je došlo zbog greške operatera. Druga verzija je objavljena 1991, prema kojoj je uzrok nesreće u greškama u dizajnu reaktora. Greška je navodno ustanovljena u vertikalnim šipkama koje kontrolišu rad reaktora.
Među faktorima koji su doprinijeli nesreći bilo je i osoblje koje nije bilo adekvatno obučeno.
Stanovnici Pripjata isprva nisu ni bili svjesni šta se dešava. Nastavili su sa svakodnevnim aktivnostima tog dana, a onda se desetine ljudi smrtno razboljelo, samo nekoliko sati nakon katastrofe.
Evakuacija iz Pripjata je počela 27. aprila u 11 časova. Po stanovnike su došli organizovani autobusi, a iz grada su krenuli oko 14 časova.
Nakon katastrofe, Pripajt je postao grad duhova, a za stanovnike tog mjesta izgrađen je novi grad Slavutič.
Nikada nije utvrđen tačan broj žrtava, a prema podacima organizacije za zaštitu prirodne sredine “Greenpeace”, od posljedica je umrlo oko 200.000 ljudi, a pretpostavlja se da širom svijeta ima još oko 270.000 slučajeva onkoloških oboljenja u vezi s radijacijom iz Černobila.
Procjenjuje se da je oko 400 puta više radioaktivnog materijala ispušteno u Černobilu nego bacanjem atomskih bombi na Hirošimu i Nagasaki zajedno.
U Černobilu je oko 100.000 kvadratnih kilometara zemlje zagađeno, a najviše su pogođeni dijelovi Ukrajine, Bjelorusije i Rusije. Niži nivoi kontaminacije su otkriveni širom Evrope, osim na Iberijskom poluostrvu. Radioaktivni oblak je stigao do Holandije i Belgije.
Spomenik žrtvama černobiljske katastrofe podignut je u Savutiču, koji se nalazi na oko 50 kilometara od centrale.
Agencije
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.