Nevjerovatno snažan signal stigao je sa skoro osam milijardi svjetlosnih godina udaljenosti, koji su astronomi identifikovali kao najmoćniji mikrotalasni laser u poznatom univerzumu.
Sudar dvije udaljene galaksije proizveo je izuzetno snažan snop mikrotalasnog zračenja, sličnog po mehanizmu laseru, postavljajući novi rekord u udaljenosti i sjaju za ovaj rijetki astrofizički fenomen.
Laseri na Zemlji nastaju kada se atomi pobuđuju u nestabilno, više energetsko stanje. Kada ih fotoni pogode, atomi oslobađaju identične fotone i stvaraju fokusirani snop svjetlosti iste frekvencije.
U sudarima galaksija, sličan proces se odvija, ali u mnogo većim razmjerama. Gas se kompresuje, stimulišući formiranje novih zvijezda i snažno zračenje. Nakon prolaska kroz oblake prašine, ova svjetlost pobuđuje hidroksilne jone, odnosno molekule sastavljene od vodonika i kiseonika.
Kada takve pobuđene jone pogode radio-talasi, na primjer oni iz supermasivne crne rupe, oni iznenada prelaze u niže energetsko stanje i emituju izuzetno snažan i fokusiran snop mikrotalasnog zračenja, poznat kao mazer (skraćenica od „mikrotalasno pojačavanje stimulisanom emisijom zračenja“).
-Rekordno i potpuno slučajno posmatranje
Rodžer Din i njegove kolege otkrili su najsjajniji i najudaljeniji mazer ikada zabilježen u galaksiji pod nazivom H1429-0028, koja je udaljena skoro 8 milijardi svjetlosnih godina.
Njegov signal je pojačan takozvanim gravitacionim sočivom, efektom u kojem masivna galaksija između posmatranog izvora i Zemlje savija i uvećava svjetlost.Koristeći južnoafrički radio-teleskop MeerKAT, sastavljen od 64 povezane antene koje djeluju kao jedna velika antena, tim naučnika je tražio galaksije bogate molekularnim vodonikom.
Umjesto toga, zabilježili su jaku emisiju na 1.667 megaherca.
“Brzo smo pogledali frekvenciju od 1.667 megaherca, samo da vidimo da li je uopšte detektovana, i postojao je jak, ogroman signal. Odmah je postao rekord. Bilo je potpuno slučajno”, kaže Din za “New Scientist”. Istraživanje vezano za to otkriće, čiji je Din jedan od autora, trenutno se nalazi na preprint serveru arXiv.
–Nova kategorija mazera
Posmatrani snop ovog ultra-moćnog mikrotalasnog zračenja mogao bi pripadati novoj kategoriji takozvanih gigamazera, moćnijih od ranije poznatih megamazera.
“To je oko 100.000 puta svjetlije od jedne zvijezde, ali u udaljenoj galaksiji, koncentrisano u veoma, veoma malom dijelu elektromagnetnog spektra”, objašnjava Din.
Prema riječima Meta Džarvisa sa Univerziteta u Oksfordu u Velikoj Britaniji, koji nije bio uključen u studiju, buduća posmatranja teleskopom Square Kilometer Array mogla bi otkriti još ranija spajanja galaksija.
“Mazeri zahtijevaju veoma precizne uslove. Potreban vam je taj radio kontinuum i ta infracrvena emisija, koju zapravo dobijate samo od prašine zagrejane oko zvijezda koje se formiraju. Da biste uopšte dobili te veoma specifične fizičke uslove potrebne za formiranje mazera, morate posmatrati sudaranje galaksija”, rekao je Džarvis za New Scientist, prenosi Sputnjik.
Glas Srpske
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.