Danas je košarka jedan od najpopularnijih sportova na planeti, ali njena istorija počela je prilično skromno, u školskoj dvorani i uz dvije obične korpe za breskve.
Za tu ideju zaslužan je Džejms Nejsmit, kanadski nastavnik koji je 1891. godine osmislio igru čija će pravila osvojiti svijet.
Džejms Nejsmit rođen je 6. novembra 1861. godine, a preminuo 28. novembra 1939. Bio je kanadski pedagog, ljekar i sportski trener koji je stvaranjem košarke postavio temelje jednog od najrasprostranjenijih sportova na svijetu.
Odrastao je u Almonteu, u kanadskoj provinciji Ontario, u skromnim životnim uslovima. Rano je ostao bez roditelja, a djetinjstvo obilježeno siromaštvom i boravkom u prirodi uticalo je na njegov karakter i odnos prema disciplini i fizičkoj aktivnosti.
Studirao je na Univerzitetu Mekgil u Montrealu, gdje se isticao u gimnastici i ekipnim sportovima. Upravo tamo počeo je i njegov profesionalni put u nastavi fizičkog vaspitanja.
Krajem osamdesetih godina 19. vijeka preselio se u Springfild, u američkoj saveznoj državi Masačusets, gdje se pridružio školi za rad s mladima pri Hrišćanskoj udruzi mladih. Dobio je zadatak da osmisli novu igru koja bi se mogla igrati u zatvorenom prostoru tokom zimskih mjeseci.
Dvije korpe za breskve promijenile su istoriju sporta
Nejsmit je želio igru koja će biti dovoljno dinamična da zainteresuje mlade, ali i dovoljno bezbjedna da ne izaziva grube fizičke sukobe. Zato je osmislio pravila koja su naglašavala preciznost, timsku igru i ograničen fizički kontakt.
Inspiraciju je, između ostalog, pronašao u dječjoj igri u kojoj se kamenom gađala meta postavljena na uzvišenju.
Za realizaciju ideje poslužio se onim što mu je bilo dostupno: dvije korpe za breskve postavljene na uzdignute galerije dvorane i lopta nalik fudbalskoj.
Prva košarkaška utakmica odigrana je u decembru 1891. godine, a ekipe su imale po devet igrača. Već u januaru naredne godine objavljena su prvobitna pravila, njih ukupno 13.
Nova igra brzo se širila kroz škole, sportske klubove i organizacije za mlade.
Nejsmit se 1898. godine preselio na Univerzitet Kanzas, gdje je osnovao univerzitetski košarkaški program i postao prvi trener muške ekipe.
Iako njegov trenerski učinak nije bio obilježen velikim brojem trofeja, njegov doprinos obrazovanju i razvoju sporta bio je značajan. Među njegovim učenicima bio je i Fog Alen, koji je kasnije postao jedan od najuticajnijih košarkaških trenera i značajno doprinio razvoju modernog trenerskog poziva.
Nejsmit je na Univerzitetu Kanzas radio kao nastavnik fizičkog vaspitanja, ljekar i univerzitetski djelatnik. Sredinom dvadesetih godina prošlog vijeka stekao je i američko državljanstvo.
Košarku je predstavio na Olimpijskim igrama u nacističkoj Njemačkoj
U međuvremenu, igra nastala kao rješenje za zimske dane u školskoj dvorani prerasla je u međunarodni sport.
Košarka je uvrštena u zvanični program Olimpijskih igara 1936. godine u Berlinu, a Nejsmit je prisustvovao prvom olimpijskom turniru i imao čast da simboličnim podbacivanjem otvori takmičenje.
Bilo je to posebno priznanje čovjeku koji je četiri i po decenije ranije osmislio novu sportsku igru, ne sluteći kakve će razmjere dostići njegova ideja.
Nejsmit je preminuo 28. novembra 1939. godine u Lorensu, u saveznoj državi Kanzas.
Njegovo nasljeđe danas živi kroz košarku koja se igra u školama, na univerzitetima i u profesionalnim ligama širom svijeta. Njegovo ime nosi i Košarkaška kuća slavnih u Springfildu, institucija posvećena istoriji i najvećim dostignućima ovog sporta.
Od dvije korpe za breskve i 13 jednostavnih pravila nastala je igra koja je prerasla u globalni fenomen. Nejsmitova ideja pokazala je da za stvaranje sporta koji će obilježiti generacije nisu potrebni složeni uslovi, već dobra zamisao i jasna pravila.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.