Morski orah, prozirni rebraš koji je u Jadran stigao sa druge strane Atlantika, posljednjih sedmica sve se češće pojavljuje u moru.
Stručnjaci upozoravaju na njegov uticaj na školjkaše, ali istovremeno otkrivaju da ovaj neobični organizam možda krije molekule koje bi jednog dana mogle imati primjenu u medicini i biotehnologiji.
Morski orah već se udomaćio u Jadranu
Morski orah (Mnemiopsis leidyi) porijeklom je sa istočne obale Sjeverne Amerike, a danas se smatra jednom od najuspješnijih invazivnih morskih vrsta na svijetu.
U sjevernom Jadranu prvi put je zabilježen 2005. godine, a stručnjaci pulskog akvarijuma navode da je u međuvremenu uspostavio stabilne populacije i da se uspješno razmnožava.
Njegova sve češća pojava posljednjih sedmica zato nije samo zanimljiv prizor za one koji ga uoče u moru.
Problem nisu samo plankton i sitni organizmi
Dugo se pažnja uglavnom usmjeravala na to da se morski orah hrani zooplanktonom.
Međutim, novija istraživanja pokazala su da njegov uticaj može biti mnogo širi.
Morski orah može da jede i larve ekonomski važnih školjkaša, što znači da njegovo prisustvo potencijalno može uticati na njihove populacije.
Za područja u kojima je uzgoj školjkaša važan, upravo bi ovaj dio priče mogao predstavljati najveći problem.
Klimatske promjene mu mogu ići naruku
Širenju morskog oraha, prema upozorenjima stručnjaka, mogli bi pogodovati i uslovi koji se sve češće bilježe u morima.
Klimatske promjene i smanjenje koncentracije kiseonika u moru mogu stvoriti povoljnije uslove za njegovo širenje.
U takvim okolnostima prirodni predatori teže kontrolišu njegovu populaciju, što invazivnoj vrsti dodatno olakšava opstanak i širenje.
Ipak, morski orah možda nije samo prijetnja
Tu priča dobija neočekivan zaokret.
Naučnici više ne posmatraju morski orah isključivo kao štetočinu. U njegovim tkivima pronađeni su antimikrobni peptidi, proteini povezani sa bioluminiscencijom i druge molekule koje bi u budućnosti mogle pronaći primjenu u biotehnologiji i medicini.
To znači da organizam koji u jednom kontekstu predstavlja problem može u drugom postati vrijedan predmet naučnog istraživanja.
Zašto je zanimljiv naučnicima?
Morski orah ima i veoma neobičnu evolutivnu priču.
Zbog svoje drevne evolucijske istorije, postao je važan model za istraživanje razvoja životinja i nastanka nervnog sistema.
U međuvremenu su unaprijeđene i metode njegovog uzgoja u laboratorijskim uslovima, što naučnicima omogućava detaljnije proučavanje njegovih osobina i potencijalne primjene.
Iz pulskog akvarijuma zato poručuju da priroda pokazuje kako stvari nisu crno-bijele.
Vrsta koja danas može predstavljati ekološki problem sutra bi mogla pomoći naučnicima da dođu do novih otkrića i biotehnoloških rješenja.
Morski orah tako u Jadranu istovremeno predstavlja upozorenje o širenju invazivnih vrsta i potencijalnu malu laboratoriju za buduća naučna istraživanja.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.