Sambucus nigra, odnosno zova ili bazga je samonikli grm i stablo visine od tri do 10 metara. Krase je sitni žućkastobijeli cvjetovi, koji su najizraženiji od aprila do juna.
Nakon cvjetanja na mjestima gdje je on bio formiraju se plodovi u vidu zelenih bobica, koje u avgustu sazrijevaju i bivaju crne.
Korištenje
Zova se koristi za liječenje prehlade, bronhitisa, kašlja, gripa, kijavice, olakšava disanje, koristi se u početnoj fazi tuberkuloze, šećerne bolesti, ali i kod svih reumatskih oboljenja. Ova evropska biljka raste širom svijeta i za nju se vezane mnoge legende.
Pa prema jednoj, stari Prusi su vjerovali da njihov bog Kait živi pod zovom, a u Tirolu se zova sadila na groblju. Ako bi drvo procvjetalo sljedeće godine, vjerovalo se da je duša pokojnika otišla u raj.
Na ovim prostorima zovi su pripisivane mnoge magijske moći. Vjerovalo se da je sveto, ali i demonsko drvo. Legenda kaže da su u krošnjama zove živjele vile.
Pa ukoliko bi neko posjekao stablo, pratila bi ga loša sreća. S druge strane, pojedini bi zovu sadili u blizini štala i obora kao zaštita od zlih sila i vještica. Isto tako, vjerovalo se da nije dobro zaspati ispod zove, jer opojni mirisi biljke mogu da “izokrenu svijest”. Paori su vjerovali da na mjestu gdje raste zova ima podzemnih voda, te bi na tom mjestu trebalo kopati bunare.
Ljekovitosti
Studija objavljena u “Journal of Alternative Complemantary Medicine”, navodi da je dokazano djelovanje zove kod influence tipa B (grip). Naime, pacijenti koji su koristili ekstrakt zove mnogo su se brže oporavili od onih koji nisu uzimali tu terapiju. Kod 93 odsto pacijenata, korisnika ekstrakta, u roku od dva dana simptomi bolesti su nestali, dok je kod ostalih oporavak trajao šest dana.
Cvjetovi zove bogati su eteričnim uljima u kojem ima flavonoida, glikozida, hlorogenske kiseline, tanina i pektina, dok plod sadrži glikozide, tanine, malo eteričnog ulja, šećer, voćne kiseline i vitamin C. Svi dijelovi biljke bogati su gvožđem, natrijumom i kalijumom.
Čaj od zove stimuliše rad znojnih žlezda, naročito kada se kombinuje s lipom. Podstiče mokrenje, leči neuralgiju i išijas. U kombinaciji sa kamilicom, lipom i korom vrbe ublažava upale gornjih disajnih puteva. Listovi zove su otrovni i nisu jestivi, kao i plodovi dok, posebno dok su zeleni i to zbog otrovnog glikozida. Plodovi se mogu koristiti tek kada sazru i prođu termičku obradu. Od njih se mogu praviti džemovi i marmelade.
U svijetu
– U kineskoj tradicionalnoj medicini od zove se pravi vino, koje kasnije kao lijek protiv reume i traumatoloških povreda.
– U Nemačkoj od cvjetova i sa plodovima zove prave jogurt, a u Italiji i Austriji cvjetovi biljke se kuvaju ili prže i uz šećer i cimet služe kao deserti.
– Od grana zove se u Slovačkoj prave frule, a sličan instrument se pravi i u Mađarskoj.
– Ranije su paori vezivali zovu konjima za rep, jer njen miris tjera muve.
– Tokom hladnih dana, posebno zime, na osušenom stablu zove stvaraju se gljive, Judino uho (Auricularia auricula-judae), a koja je jako ljekovita. Poboljšava krvotok i pomaže kod krvarenja, ali i smanjuje nivo holesterola i triglicerida u krvi.
Agencije
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.