Trideset sekundi pucnjave u Tombstonu bilo je dovoljno da Vajat Erp (Wyatt Earp) uđe u legendu, ali njegov put do najpoznatijeg revolveraša Amerike počeo je decenijama ranije.
Donosimo vam hronologiju života čovjeka koji je preživio nemoguće, dok su oko njega stradali prijatelji i porodica.
Vajat Erp, čuveni šerif, kockar i pustolov, preminuo je prije skoro vijek, ali njegova priča o pravdi i preživljavanju na surovom američkom Zapadu i danas fascinira svijet.
Vajat Erp (19. marta 1848. – 13. januara 1929.) bio je američki šerif, kockar, preduzetnik i jedna od najpoznatijih figura američkog Divljeg zapada.
Njegov život obilježen je avanturama, sukobima s kriminalcima i sudjelovanjem u legendarnom obračunu kod O.K. korala u Tombstonu, Arizona. Iako je često romantizovan u knjigama, filmovima i televizijskim serijama, Erpova stvarna priča mješavina je hrabrosti, kontroverzi i prilagođavanja životu na granici američkog Zapada, piše Index.hr.
Rani život i prvi susreti sa zakonom
Vajat Beri Stap Erp (Wyatt Berry Stapp Earp) rođen je u Monmutu, Ilinois, u porodici Nikolasa Portera Erpa i Virdžinije En Kuksi.
Porodica Erp često se selila, tražeći bolje prilike na Zapadu. Vajat je odrastao u Ajovi, a kasnije se s porodicom preselio u Kaliforniju tokom 1860-ih.
Kao mladić radio je različite poslove, uključujući vožnju poštanskih kočija i rad na farmama, što je bilo tipično za pionirski život tog doba.
Erp se prvi put susreo s provođenjem zakona 1870. godine, kada je postao zamjenik šerifa u Lamaru, Misuri, nakon što je njegov stariji brat Njutn odustao od te pozicije.
Međutim, Vajatov boravak u Lamaru bio je kratak jer je ubrzo krenuo prema Zapadu, privučen mogućnostima u gradovima koji su brzo rasli zahvaljujući rudarstvu i trgovini.
Život na Divljem zapadu: Vičita i Dodž Siti
Vajat Erp postao je poznat tokom svog boravka u gradovima poput Vičite i Dodž Sitija u Kanzasu, gdje je radio kao pomoćnik šerifa i često se sukobljavao s kaubojima i kriminalcima.
U Dodž Sitiju stekao je reputaciju čovjeka koji nije oklijevao upotrijebiti silu kako bi uspostavio red, ali i koji je preferirao razoružavanje nasilnika umjesto ubijanja kad god je to bilo moguće.
Njegova vještina u smirivanju sukoba bez prolijevanja krvi donijela mu je poštovanje, ali i neprijatelje.
Godine 1879. Erp se preselio u Tombston, teritorija Arizona, zajedno s braćom Virdžilom, Morganom i Džejmsom, privučen procvatom rudarstva srebra.
U Tombstonu se pridružio Virdžilu, koji je bio gradski šerif, u nastojanjima da održe mir u gradu punom tenzija između rudara, kockara i kauboja.
Obračun kod O.K. korala: 30 sekundi koje su ušle u istoriju
Najpoznatiji trenutak u Erpovom životu dogodio se 26. oktobra 1881. godine, kada je sudjelovao u obračunu kod O.K. korala. Sukob je izbio između braće Erp (Vajat, Virdžil i Morgan) i njihovog prijatelja Doka Holideja (Doc Holliday) s jedne strane, te grupe kauboja, uključujući Ajka Klantona (Ike Clanton), Bilija Klantona (Billy Clanton) i braću Meklori (McLaury), s druge strane.
U trideset sekundi pucnjave trojica kauboja su ubijena, dok su Virdžil i Morgan Erp ranjeni. Vajat je bio jedini koji je iz sukoba izašao neozlijeđen.
Obračun je bio kulminacija dugotrajnih napetosti između Erpovih, koji su predstavljali zakon, i Klantonove bande, koja je bila povezana s krađom stoke i drugim zločinima.
Nakon sukoba Vajat i Holidej optuženi su za ubistvo, ali su oslobođeni nakon sudskog postupka u kojem je utvrđeno da su djelovali u samoodbrani i u skladu sa svojim dužnostima.
Kasniji život i stvaranje legende
Nakon Tombstona, Vajatov život postao je nomadski. Putovao je po Zapadu, baveći se kockanjem, ulaganjem u rudnike i povremenim radom u provođenju zakona.
Nakon smrti svoje braće Morgana (ubijenog u osveti nakon O.K. korala) i Virdžila (koji je preživio atentat, ali ostao invalid), Vajat se povukao iz javnog života. S partnerkom Džozefinom Markus proveo je posljednje godine u Kaliforniji, gdje je umro 1929. u dobi od 80 godina.
Erp nije ostavio značajne pisane zapise o svom životu, ali su njegovi savremenici, poput pisca Stjuarta N. Lejka, koji je napisao biografiju “Vajat Erp: Maršal sa granice” (Wyatt Earp: Frontier Marshal), značajno doprinijeli njegovoj legendi. Iako je knjiga sadržavala pretjerivanja, učvrstila je Erpa kao simbol pravde na Divljem zapadu.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.