Ako ste osjetili mir posle šetnje parkom ili šumom, to nije plod vaše mašte – to je biologija.
Boravak na otvorenom može pokrenuti mjerljive promjene u vašem tijelu, od snižavanja hormona stresa, ublažavanja krvnog pritiska, pa čak i poboljšanja zdravlja crijeva.
Ne morate da pješačite satima da biste osjetili ove koristi, jer se maksimalni efekat dešava nakon samo 20 minuta.
Čak šetnja do parka za vrijeme ručka i sendvič na klupi nekoliko puta nedjeljno mogu koristiti vašem tijelu i umu.
Evo četiri načina na koje boravak u prirodi može poboljšati vaše zdravlje.
Nesvjesno se opuštate
Kada vidite zeleno drveće, osjetite miris bora i čujete nežno šuštanje lišća ili zvuk ptica, vaš autonomni nervni sistem – mreža nerava koji kontrolišu nesvejsne procese – reaguje trenutno.
To se može dogoditi i tokom posjete lokalnom parku.
– Vidimo promene u tijelu kao što su snižavanje krvnog pritiska, promjena varijabilnosti srčanog ritma i sporije kucanje srca, sve povezano sa fiziološkim smirivanjem – rekla je Keti Vilis, profesorka biodiverziteta na univerzitetu Oksford, za podkast „What’s Up Docs?“ na BBC Radiju 4.
Studija sprovedena u Velikoj Britaniji, u kojoj je učestvovalo skoro 20.000 ljudi, otkrila je da su oni koji su provodili najmanje 120 minuta svake nedjelje u zelenilu znatno češće prijavili dobro zdravlje i veće psihološko blagostanje.
Dokazi o prednostima vremena provedenog u prirodi dovoljno su ubjedljivi da su neka područja isprobala takozvano propisivanje druženja u zelenom.
Cilj je povezivanje ljudi sa prirodom kako bi poboljšali njihovo fizičko i mentalno zdravlje i pozitivno uticali na blagostanje.
Hormoni se ponovo pokreću
Hormonski sistem vašeg tijela takođe učestvuje u opuštanju.
Vilis kaže da boravak na otvorenom pokreće naš endokrini sistem i smanjuje nivo kortizola i adrenalina, hormona koji porastu kada ste pod stresom ili anksiozni.
– Studija je otkrila da su ljudi koji su tri dana u hotelskoj sobi udisali ulje hinokija (japanskog čempresa) imali veliki pad hormona adrenalina i veliko povećanje prirodnih ćelija ubica u krvi.
Prirodne ćelije ubice su ćelije koje se bore protiv virusa u tijelu.
Učesnici studije su i dalje imali povišen broj prirodnih ćelija ubica u tijelu dvije nedelje nakon udisanja mirisa.
U suštini, priroda „smiruje ono što treba smiriti i jača ono što treba ojačati“, tako je profesorka Ming Kuo sa Univerziteta Ilinois sažela to za BBC.
– Trodnevni vikend u prirodi ima ogroman uticaj na naš sistem za borbu protiv virusa i čak mjesec dana kasnije može biti 24 odsto iznad početne vrijednosti.“
Studije takođe pokazuju manje, ali i dalje trajne efekte kraćih perioda provedenih u prirodi, kaže ona.
Uloga mirisa
Mirisanje prirode je jednako snažno kao i njeno viđenje i slušanje.
Miris drveća i zemlje je pun organskih jedinjenja koja oslobađaju biljke i „kada ih udišete, neki molekuli prelaze u krvotok“.
Vilis kaže da je bor dobar primer za to, jer vas miris borove šume može smiriti u roku od samo 90 sekundi, a taj efekat traje oko 10 minuta.
Možda mislite da je opuštajući efekat prirode samo u vašoj glavi.
Međutim, studija je otkrila da su se čak i bebe, bez pamćenja povezanog sa određenim mirisima, smirile kada bi drugi miris povezan sa opuštanjem, limonen, ispunio prostoriju u kojoj su se nalazili.
Unosi dobre bakterije u vaša crijeva
Pored toga što smiruje vaš um, priroda takođe može pomoći u jačanju vašeg mikrobioma, zajednice mikroorganizama u vašem tijelu, jer su zemljište i biljke puni dobrih bakterija.
– To su iste vrste dobrih bakterija za koje plaćamo u probioticima ili drugim napicima – objašnjava Vilis.
Profesorka Ming Kuo je proučavala uticaj na faktore kao što su podložnost infekcijama, mentalno zdravlje i kaže da udisanje određenih bakterija ima potencijal da poboljša raspoloženje; a antimikrobne hemikalije koje oslobađaju biljke, zvane fitoncidi, mogle bi pomoći u borbi protiv bolesti.
Kris van Tuleken, naučnik koji proučava infekcije, kaže da vidi prirodu kao pozitivno izazovno okruženje koje „golica vaš imuni sistem“.
On tjera ljude da se igraju sa zemljom u šumi, čiji nevidljivi dijelovi zatim ulazi u njihov sistem kroz nos ili usta, dodaje.
Vratite prirodu u život
Čak i priroda na vašem laptopu može da vas opusti
Naravno, ne mogu svi da odu u šumu iz hira, ali dobra vijest je da ne morate.
Čak i mali dodiri prirode kod kuće mogu napraviti razliku, prema Vilisu.
Vizuelno, pokazalo se da cvijeće poput bijelih ili žutih ruža ima najveći smirujući efekat na moždanu aktivnost.
Kada je u pitanju miris, koristite raspršivač sa esencijalnim uljima poput pinena koji vam može pomoći da se smirite.
A ako sve ostalo ne uspije, čak i fotografija šume može pomoći.
Istraživanja pokazuju da gledanje slika prirode na laptopu ili jednostavno posmatranje nečeg zelenog može pokrenuti iste smirujuće promjene moždanih talasa i smanjiti stres.
– Čini se da svaki detalj pomaže – zaključuje profesorka Ming Kuo.
Besplatnu Android aplikaciju portala SrpskaCafe preuzmite ovdje.